Ontwerpers die hun ogen sluiten voor deze verschillen, bouwen eigenlijk gewoon een digitale kopie van de ongelijkheid die al in de zorg bestaat. Punzi: "Als je denkt dat je volkomen neutraal een app kunt ontwerpen, versterk je simpelweg het systeem dat we al hebben. En dat systeem is in de basis al oneerlijk verdeeld.”

Daar komt nog bij dat de app actief beïnvloedt hoe je naar je eigen lijf kijkt. Door labels als 'abnormaal' of 'onregelmatig' te gebruiken, worden ervaringen eigenlijk platgeslagen in categorieën en hokjes. Krijg je bijvoorbeeld opeens een melding dat je premenstruele klachten (PMS) eraan komen? Dan kan het zogeheten 'nocebo-effect' ervoor zorgen dat je je onbewust óók echt slechter of chagrijniger gaat voelen, puur omdat de app het zegt. Thuis waarschuwt: "Er is een risico dat we onszelf niet meer vertrouwen, en de kracht van onze eigen intuïtie als het gaat over onze menstruatie onbedoeld uit handen geven.”

Blinde vlek in de wetgeving

Wie is er eigenlijk verantwoordelijk als het misgaat? Keek je vroeger verkeerd op je papieren kalender, dan wist je dat de fout bij jezelf lag. Maar wie geef je de schuld als de app een rekenfout maakt en jij daardoor ongewenst zwanger raakt? Het antwoord is ingewikkeld, vooral omdat de makers zich vaak slim op de achtergrond houden.

"Voor gebruikers zijn deze apps vaak een soort onzichtbare spoken; anoniem en gezichtsloos," legt Punzi uit. "Mensen staan er helemaal niet bij stil dat je te maken hebt met een commercieel bedrijf. Bij veel apps zit er gewoon ergens een directeur achter de knoppen die geld aan jou wil verdienen.” Dat gebrek aan openheid levert grote gevaren op voor onze privacy en patiëntveiligheid.

Punzi geeft een pijnlijk voorbeeld van hoe scheef de regels in Nederland momenteel zijn: "Rutgers, het landelijke expertisecentrum voor seksualiteit, mag niet zomaar grote reclamecampagnes voeren voor anticonceptie. Dat verbiedt de wet, omdat het onder de strenge regels voor medische producten valt". Maar omdat de meeste menstruatie-apps via een juridische omweg níét officieel als 'medisch hulpmiddel' gelden, mogen zij wél onbeperkt en zonder waarschuwingen adverteren op platforms als Instagram en Facebook. "Er is een grote maas in de wet”, waarschuwt Punzi. "Hierdoor kunnen deze bedrijven zonder enig toezicht hun gang gaan, en in het ergste geval jouw meest intieme gezondheidsdata ongestraft doorverkopen.”

Hoe we de technologie vóór ons laten werken

Ondanks deze stevige waarschuwingen is de boodschap van Thuis en Punzi absoluut niet dat we onze apps massaal van onze telefoon moeten gooien. Als we de ethische risico's serieus nemen, kan de technologie achter deze apps vrouwen juist enorm vooruithelpen. Het draait volgens de onderzoekers uiteindelijk allemaal om twee simpele dingen: zelf de regie houden en snappen hoe de techniek achter de schermen werkt. Om je eigen lichaamskennis op te bouwen met behulp van een app, is snappen hoe algoritmes werken dus essentieel.

Thuis sluit af met een helder advies: "Het is echt cruciaal dat we begrijpen hoe deze algoritmen werken. Hoe meer we daarvan snappen, hoe beter we de voorspellingen zélf kunnen vertalen naar ons eigen lichaam. We moeten waken dat we niet een app laten bepalen wat we moeten doen of hoe we ons voelen. Uiteindelijk is het niet de vraag óf het goed of slecht is om een app te gebruiken, maar hóé en waaróm je hem gebruikt". De onderzoekers benadrukken tot slot dat de oplossing niet uitsluitend bij de gebruiker mag liggen. Naast digitale geletterdheid is er daarom een actieve rol weggelegd voor de bedrijven achter de apps en de overheid. Zo kunnen ze gebruikers meenemen in hoe voorspellingen worden gemaakt, en actief bijdragen aan voorlichting over menstruatie, anticonceptie en het gebruik van algoritmes.